Platforms voor digitale interviewcollecties uit Bosnië en Kroatië online

Onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam (Erasmus Studio en faculteit ESHCC)  en de onderzoeksgroep Human Media Interaction van de UT waren betrokken bij de recente lancering van twee online platforms met video-interviews die het resultaat zijn van twee oral history projecten: Croatian Memories en Bosnian Memories.

Via de online platforms kunnen persoonlijke getuigenissen over oorlog en vervolging tijdens WOII en de val van voormalig Joegoslavië bekeken en doorzocht worden, zowel in de lokale taal als in het Engels. De gezamenlijke noemer van deze initiatieven is PostYugoslavVoices.

Nu de Europese Unie voorzichtig de deur op een kier zet voor landen uit de Balkan-regio die tot voor kort elkaars vijanden waren, groeit de noodzaak om te begrijpen welke herinneringen aan oorlog en historisch onrecht in de 20ste eeuw er in die regio leven, en hoe die herinneringen verschillen van de persoonlijke oorlogsverhalen en de sterke nadruk op de Holocaust en de nazi-vervolging,  die tot voor kort in West-Europa dominant waren. Net als in Oost-Europa, heeft de opeenvolging van nazi-bezetting en communistisch/socialistisch regime, tot een ander soort referentiekader geleid voor herinneringen aan historisch onrecht. Tegelijkertijd hebben de mogelijkheden die het internet biedt, in combinatie met toenemende  aandacht voor ‘kleine’  geschiedenissen en het persoonlijke perspectief, geleid tot het ontstaan van een nieuw soort historische bronnen: digitaal opgenomen levensgeschiedenissen die direct toegankelijk en doorzoekbaar zijn.

Deze twee ontwikkelingen, gecombineerd met ontwikkelingen in zoektechnologie hebben de weg gebaand voor de betrokkenheid van twee Nederlandse universiteiten bij de ontwikkeling van digitale oral history archieven met getuigenissen over oorlog en trauma in de Balkan. Met ondersteuning van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en in samenwerking met verschillende partners in voormalig Joegoslavië zijn de Erasmus Universiteit Rotterdam (>) en de Universiteit Twente de uitdaging aangegaan om technologie in te zetten voor het verzamelen, documenteren en vertalen van oorlogservaringen, deze toegankelijk te maken als open data, en door de  toevoeging van Engelse ondertitels geschikt te maken voor bestudering over de grenzen van taal en een cultuur heen.

Op 26 september is in Zagreb het platform Croatian Memories gelanceerd. De interviewcollectie bestaat uit meer dan 400 interviews met  Kroaten uit alle   verschillende religieuze en etnische bevolkingsgroepen en is verzameld door de Kroatische NGO Documenta. De zustercollectie Bosnian Memories bestaat uit 100 interviews en is samengesteld door het Centre for Investigative Journalism en het Human Rights Centre van de Universiteit van Sarajevo. Deze collectie  is op 7 November in Sarajevo gelanceerd.

Er zijn plannen in de maak voor het ontwikkelen van een zogenaamde federatieve zoekomgeving, geschikt voor onderzoekers die vanuit een breed spectrum van disciplinaire  achtergronden het videomateriaal en de verzamelde metadata zouden willen kunnen exploreren en bestuderen.  Zo’ n omgeving zou een bijdrage leveren aan de verdere ontwikkeling van de  Digital Humanities-agenda. Het idee hiervoor komt voort uit het initiatief Verteld Verleden. Inmiddels is aan de UT een pilotproject gestart waarin de verzamelde interviews worden gebruikt om de correlatie van verbale en non-verbale uitingen van emotie te bestuderen op basis van inzichten uit de narratieve psychologie (faculteit GW) en social signal processing (HMI). Voor de lange-termijn preservering van de interviews is een samenwerking opgezet met DANS.

Contact: Prof.dr. Franciska de Jong